جدیدترین مطالب
صفحه‌اصلی / مقالات / چگونه جدول ضرب را یاد دهیم و یاد بگیریم؟

چگونه جدول ضرب را یاد دهیم و یاد بگیریم؟

یکی از مهم‌ترین مفاهیم درسی در پایه سوم مفهوم جدول ضرب می‌باشد. شاید آموختن جدول ضرب برای خیلی از دانش آموزان سخت به نظر آید، اما اگر باکمی دقت و علاقه به طور عمقی به این مفهوم پی ببرند، در آینده به راحتی می‌توانند مسائل پیچیده ریاضی را حل کنند.

در صورتی که دانش آموزان به طور عمقی به این مفهوم پی ببرند، در آینده به راحتی می‌توانند مسائل پیچیده ریاضی را حل کرده و از دریافت پاسخ‌ها لذت ببرند. برای آموزش صحیح جدول ضرب رعایت نکات زیر الزامی است.

۱- قبل از هر چیز دانش آموز باید مفهوم دسته بندی و تعداد اعضای هر دسته را بشناسد.
۲- لازم است در آموزش جدول ضرب اصل تدریجی را رعایت نمود و از شتاب‌زدگی به شدت پرهیز کرد.
۳- همکاری والدین و افزایش علاقه کودک به یادگیری عامل مهمی در یادگیری صحیح جدول ضرب می‌باشد.
۴- تنوع طلبی در آموزش، استفاده از بازی در ریاضی نیز به یادگیری سریع‌تر جدول ضرب کمک می‌کند.
۵- پرهیز از تند خویی، تنبیه و پرخاشگری اثر مطلوبی خواهد داشت.

روش‌های آموزش: هر معلمی ممکن است با روش خاص خود جدول ضرب را تدریس کند.

ما در این جا به چند روش متداول برای آموزش این مفهوم اشاره می‌کنیم:

معلم سه حلقه پلاستیکی می‌آورد و از دانش آموزان می‌خواهد ۶ توپ را به طور مساوی در این سه حلقه قرار دهند. (می‌توان به حیاط مدرسه رفت و به جای توپ‌ها خود دانش آموزان در حلقه‌ها قرار بگیرند)

معلم می‌پرسد چند دسته داریم؟…….در هر دسته چند توپ قرار دارد؟ چند بار تعداد حلقه و توپ‌ها را تغییر می‌دهیم همین کار را به طور نیمه مجسم روی تخته رسم می‌کنیم این قدر ادامه می‌دهیم که دانش آموز تفاوت تعداد دسته‌ها و تعداد اعضای هر دسته را بیاموزد.
از دانش آموزان می‌خواهیم با استفاده از وسایل دور ریختنی مانند دکمه …تخمه …مهره …روی مقوا دسته‌های مساوی بسازند مثلاً : دو دسته ۴ تایی یا ۴ دسته دوتایی به کلاس بیاورند در کلاس پرسش و پاسخ را ادامه خواهیم داد.

از دانش آموز می‌خواهیم به کنار تخته آمده و ۵ دسته ۳ تایی گردی رسم کنند این سوالات کمک می‌کند تا کودکان با دسته بندی آشنا شده و پایه‌ی آموزش جدول ضرب محکم گردد.

بازی و جدول ضرب: بی شک کودکان به وسیله بازی مطالب را بهتر درک می کنند؛

بنابراین نکات ذیل نیز در یادگیری این مفهوم موثر است:

بازی اسب و سوار کار در این روش که در حیاط آموزشگاه و در زنگ ورزش انجام می‌گیرد دانش آموزان به صورت ستونی ایستاده و یک دانش آموز دیگر به نام سوارکار در ابتدای صف و روبه روی دانش آموزان می‌ایستد. آنگاه سوار کار ضربی را بیان می‌کند همه‌ی دانش آموزان فکر کرده سپس سوارکار با دویدن، دست خودش را به یکی از دانش آموزان می‌زند و دانش آموزی که حکم اسب را دارد باید سریع جواب ضرب را بیان کند اگر صحیح بود با دویدن خودش را به جای سوار کار رسانده و ضربی را بیان می‌کند و بازی به همین روش ادامه پیدا می‌کند.

خط بازی با ضرب در این روش معلم می‌تواند در زنگ ورزش روی زمین خطوطی را طراحی نماید و اعداد را از ۰ تا ۹ در خانه‌ها بنویسد. آنگاه دانش آموزان را به دو گروه تقسیم نموده تا در مقابل یکدیگر قرار گیرند و از هر گروه می‌خواهد یکی یکی و به نوبت با پرش در دو خانه از دوست گروه مقابل بخواهد که جواب این ضرب را بیان کند اگر درست گفت گروه امتیاز می‌گیرد در غیر این صورت امتیاز به خود گروه داده می‌شود. در این روش علاوه بر بازی و رقابت دانش آموزان نیز به تفکر واداشته شده و ضرب را بهتر یاد می‌گیرند.

بازی با تاس در این روش ابتدا معلم تاس‌های مکعب شکل را از قبل تهیه نموده و جواب ضرب‌ها را روی وجه‌های تاس به صورت تصادفی و درهم می‌نویسد که حدود ۲۰ مکعب می‌شود آنگاه دانش آموزان را گروه بندی کرده و به هر گروه تعدادی تاس می‌دهد تا خود دانش آموزان تاس را بیاندازند و ضرب مربوط به جواب را بیان کنند؛ اگر درست بیان نمود می‌تواند برای جایزه دوباره بیاندازد وگرنه نوبت دانش آموز بعدی می‌شود. این عمل ادامه پیدا می‌کند و حتی تاس‌های دانش آموزان نیز با یکدیگر عوض می‌شود.

شیوه ای مناسب برای یادگیری ضرب به فراگیران سوم دبستان

به تعدادمعلّمینی که درکلاس درس مشغول انجام وظیفه هستند،روش تدریس وجوددارد.امّا ازمیان این روش ها،روشی مناسب است که برمبنای علمی استوار باشد.وازیکی از دیدگاه های جدیدتعلیم وتربیت وروان شناسی تبعیّت نمایدکه به دوموردجدیدآن اشاره می شود:

۱- روش شهودی:(مکاشفه ای- حسی):اگر دانش آموز درموقعیت یادگیری قرارگیرد،ذهنش بیشتر به کار می افتدو با دریافت یک کلیّت ازهر چیزی، به شناسایی اجزاء مبادرت می کند.که دراین جا،اصل های؛ مشابهت،مجاورت،تضاد وکلیّت،یادگیری فراگیر را تسریع می نماید. مانندمعرّفی اشکال هندسی ودستورمحاسبه ی محیط ومساحت آن.(نظریه ی گشتالت)

۲- روش فعّال:هرچه مفاهیم علوم مخصوصاً ریاضی، بامشاهده ی مستقیم وتجربه ی کودک همراه باشد، ساختار شکل د هی دانش ویادگیری اودرذهنش صحیح تر،آسان تروپایدارترخواهدبود.زیرا به نظرپیاژه،منطق عمل مقدّم برمنطق تفکّر است.این روش هم به صورت فردی وهم گروهی قابل اجراست.

* کاری که لازم است انجام شود:

درگذشته رسم بر این بودکه قبل ازآموزش مفهوم ضرب و خواص آن،فوراًجدول ضرب رادراختیار فراگیرقرار می دادند و با فشاروتهدید،او رابه حفظ کردن آن وا می داشتند.فراگیر هم برای این که از این جولانگاه سهمگین نجات یابد،آن جدول را حفظ می کرد.چون علم درکودکی کالنقش فی الحجر است. (رسول اکرم – ص).و بایدآن قدر جریمه وتنبیه را تحمّل می کرد،یا ناچاراً آن را درکلاس عین طوطی بدون کم وکاست، پس می داد.حالاتقریباً این شیوه ی کار(الحمدُللّه…)منسوخ وکهنه شده است. برای تدریس ضرب شایسته است ازمفهوم آن بااستفاده از ضرب های اساسی ساده(مفهوم افرازی)شروع کرد.کلاس راآماده می کنیم.وسایلی مانندگردو،شکلات،بیسکویت ویامقداری نخودولوبیادریک کیسه و…. ویامکعب های کوئیزنز،چرتکه های آموزشی ومقداری مهره و… جلودست فراگیران روی میز گروهی ریخته می شود وازهرگروه می خواهیم که ۱۲ ویا۱۵ و… ازاشیاءرابشمارندوجُداکنند.بعدتا می تواننددسته های ۳ تایی درست نمایند.به گروه هافرصت داده می شودتادرباره ی کارخودفکرکرده وباهم حرف بزنند.ازگروه هامی خواهیم که هرکدام کارخودرابیان کنند.گروه …. شماچه کارکردید؟کارخودرا شرح دهید.گروه بیان کندکه:ما۱۲ تا…. داشتیم.دسته های ۳ تایی درست کردیم.شد ۴ دسته ی ۳ تایی.بعدوقتی گروه های انتخابی ،حرفشان تمام شد، سعی کنند،بازبان ساده تربگوییدگروه…: ۴ دسته ی ۳تایی می شود۱۲ تا. بازهم ساده ترمی خواهیم، تابگویند ۴ سه تامی شود ۱۲ تا، بعدازمراحل تدریس مجسم در بالا،در مرحله ی نیمه مجسم،آموزگارشکلی پای تابلو می کشد.که بچّه هاگروهی خوب به آن نگاه کنند.و بعد در یک جمله بگویندکه چه می بینند. آن شکل را دردفترو یا یک برگ کاغذ گروهی بکشندو حرف گروه خود را بنویسند.

zarb

یادگیری ضرب از راه بازی:

بازی تفکّروزندگی، کودکان است،می توان یادگیری مفاهیم ریاضی هم درقالب بازی به آنان یاد وآموزش داد.امّابازی درحدّی نباشد،که به قول خانم دکتر گویا ،فرگیران ازاهداف اصلی درس خارج شوند.این بازی ها شامل:

* کارت هایی ازکاغذمقوّایی بریده وروی آن ضرب های اساسی مثلاً ۳ ×۴ ویا۷ ×۲ و… وهمچنین روی کاغذهای دیگری حاصل آن ضرب ها نوشته می شود.به گردن دانش آموزان ازجلوآویزان می کنیم.آنان درحیاط مدرسه درداخل یک دایّره ای باید بگردندتاهرضرب به حاصل خودبرسد.این کارمی توان ازپشت دانش آموزان هم آویزان کردوآنان همدیگرراهدایت کنندتاهرکس به ضرب وحاصل خودنزدیک شوند.

*برای اسم هرنفر،یک ضرب وحاصلش، اسم گذاری جدیدبکنید.ووقتی درحضوروغیاب به آن اسم رسیدید دانش آموزضرب وحاصل را بیان کندویاهروقت اوراصداکردید اواسم جدیدخودرا بگوید.این کار نام گذاری ادامه می یابدتایک دور جدول ضرب کارشودآن هم درقالب یک سرگرمی وکلاس را ازحالت یکنواختی خارج می سازد.

می توانیم اصلاً مراسم نامگذاری راهم تشریفاتی کنیم وصورت دینی وعرفی ومکانی دانش آموزراهم درآن لحاظ کرد.

* مسابقه ی پرش در حیاط مدرسه برای دانش آموزان، تشکیل دهیم.که هرکس اوّل ۲ قدم بپردواین روند را ادامه دهد.بعدخودش حساب کندچند۲ تایی پریده است.ونفردیگر۳ قدمی راانتخاب کند و کار را ادامه دهدوتعداد۳ قدم های خودرادرنظربگیرد.وبه صورت یک ضرب بازبان ریاضی وگفتاری بنویسد.مثلاًمن احمد ازگروه… توانستم ۶ تا ۳ قدمی که می شود۱۸ تارابپرم .وداریم:۱۸=۳ ×۶

*باخمیرمجسمه سازی ،فراگیران شکل دلخواه بسازند.وضرب آن رادریک جمله بگویند.ویاروی یک محورنشان دهند.

آیاجدول ضرب حفظ شود؟

درتدریس مفهوم ضرب وخواص آن، اگرمراحل قدم به قدم جلورفته باشیم دانش آموز آن رایادمی گیردیعنی طوطی وارفوراًجواب نمی دهدبلکه باکمی تامل جواب می دهد.این درنگ کردن فراگیر،نشان دهنده ی،ارائه ی استدلال وکاربردمنطق ضرب می باشد.و تصویرکندکه اگر در هردسته ۵ تا باشد سه دسته یعنی ۳ پنج تا.وضرب۵ ×۳ راراحت جواب می دهد. همان طورکه ازمعنی حفظ برمی آید،یعنی نگه داری ومواظبت ازچیزی بدون کم وکاست وبدون تغییر وتحوّل،که باذهن وفکرسیّال وتفکّرانتقادی وجستجوگری انسان مغایرت دارد.پس حفظ صرف طوطی وارصحیح نیست.

همچنین ببینید :

آنچه که اولیای پایه اول باید بدانند

ارسال کننده مقاله: زینب علی نژاد برمی – دبستان : آیت الله طالقانی با توجه …

۲ نظر

  1. میگویند انسانهای خوب به بهشت میروند .من میگویم اتسانهای خوب هر جا باشند انجا بهشت است . ممنون از همه خوبها که اموزش ابتدایی شاهرود را بهشت کرده اند